'Wanneer ben je moedig?' is een vraag van alle tijden. Kennelijk is het voor de mens geen vanzelfsprekendheid om moedig te zijn. We hebben aansporing nodig om moed te tonen. 

Volgens wikipedia is moed 'de bereidheid de confrontatie met lichamelijke pijn, tegenslag en levensbedreiging, onzekerheid, angst en intimidatie aan te gaan en te doorstaan. Moed is een van de vier kardinale deugden, een psychologisch kenmerk en een karaktertrek'.

De afgelopen jaren is er heel wat gediscussieerd over het gedrag dat accountants. Accountants zouden niet geacteerd hebben toen het erop aankwam en als ze wel optraden dan was het ‘too little too late’ zo viel er uit de mond van menig kritische beroepsgenoot op te tekenen. Anderen wezen erop dat al die schandalen vooral door de accountants van de ‘big4’ kwamen. Maar ook de beroepsorganisatie moest het ontgelden omdat menigeen vond dat er niet doortastend genoeg werd opgetreden in het aan de kaak stellen van misstanden binnen het beroep.

Afgelopen week werd ik geinterviewd door een journalist van Accountant.nl. Deze journalist had de door Full Finance uitgebrachte notitie over "Koop/verkoop van een accountantskantoor" gelezen. Daarbij was hem opgevallen dat niet iedere koop/verkoop danwel fusie of overname succesvol verliep. Hij was benieuwd naar de oorzaak en daar heb ik hem een en ander over verteld. Wat ik heb verteld kunt u nog eens nalezen in het artikel "Crisis leidt tot terugdraaien kantoorfusies". Ik ga niet herhalen wat daar wordt gezegd. Wel wil ik stilstaan bij de vraag of een fusie uberhaupt wel wat oplevert?

De weblog van Pieter de Kok van 13 april jl. triggerde mij. In deze weblog schrijft Pieter de Kok dat 85% van de ondernemers in het MKB tevreden is met zijn accountant, en ik denk dat hij gelijk heeft. Maar de grote vraag is natuurlijk wat heb ik aan al die tevreden klanten? Zijn dat ambassadeurs van mijn kantoor. Bevelen ze mijn kantoor ook aan. Of zijn ze tevreden omdat ze niet beter weten. Zouden deze ondernemers ook nog tevreden zijn als de weten dat ze jaar in, jaar uit meebetaald hebben aan de inefficiency van menig kantoor. Zouden ze een kantoor aanbevelen als ze weten dat de accountant helemaal niet zo pro-actief is als in het kennismakingsgesprek is beweerd. Kortom wat zegt nu een tevreden klant?

Het zal u niet zijn ontgaan dat het accountantsberoep wederom in de belangstelling staat. Dit keer gaat het om een mogelijk onjuiste interpretatie van het verbod op adviesdiensten. De AFM vond dat enkele kantoren te slim met het verbod op adviesdiensten waren omgegaan door klanten voor 1 januari 2013 alsnog een langjarige overeenkomst voor adviesdiensten aan te bieden. De kantoren vonden dat ze niets te verwijten valt en dat ze conform de regels hebben gehandeld. De ruzie werd openlijk in de media uitgevochten met als gevolg dat nagenoeg iedereen, inclusief de politiek, vindt dat de accountants niet juist hebben gehandeld.

Opvallend is natuurlijk dat een van de klanten van de big4 is gaan klagen bij de toezichthouder. Dat zegt ook iets over de vertrouwensrelatie tussen opdrachtgever en accountant.

De fusie is een feit. NIVRA en NOvAA zijn verleden tijd. De NBA moet het nu gaan doen. Dat levert natuurlijk mooie uitdagingen op. De lezers van dit blad zullen vooral geïnteresseerd zijn in hetgeen de NBA gaat doen voor de accountants die werkzaam zijn in het mkb.

Wat staat de wetgever toe?

Daarbij is het belangrijk om rekening te houden met de mogelijkheden die de wetgever biedt. Een wetgever die het vooral belangrijk vindt dat de NBA let op een goede  uitoefening van het accountantsberoep. De mogelijkheden tot belangenbehartiging zijn beperkt. Een deel van de accountants verlangt nog wel eens terug naar de tijd dat de NOvAA actief reclame maakte voor de mkb-accountant, maar die tijd ligt definitief achter ons. Het landschap van wet- en regelgeving laat dit niet toe en de politiek wil vooral dat de NBA haar wettelijke taken goed uitvoert. De mkb-accountant is dus aangewezen op andere belangenbehartigers die opkomen voor zijn belang. Ik denk dat Novak hierin een belangrijke rol kan spelen.

‘Haalt de accountant 2016?’ dat was de prikkelende titel van de presentatie die ik onlangs heb gegeven op het Nationaal Accountantscongres.

Roerige tijden

Tijdens mijn presentatie heb ik er op gewezen dat het accountantsberoep nog steeds volop in de belangstelling staat. Er is nog immer kritiek op de wijze waarop de accountant zijn werkzaamheden uitvoert. Daarnaast maakt een deel van de accountantskantoren economisch zware tijden door, waardoor er al dan niet gedwongen ontslagen vallen. En de bereidheid bij de jongere generatie om partner te worden is geen vanzelfsprekendheid meer.

Visiedocument

In het visiedocument 2020 geeft de beroepsorganisatie NBA aan dat accountants in het mkb met een groot aantal veranderingen te maken krijgen. Tijdens mijn presentatie heb ik aangegeven dat een groot deel van deze ontwikkelingen al speelt en dat accountantskantoren nu al in actie moeten komen om in 2020 relevant te zijn.

Met enige regelmaat kom ik ze tegen: vennoten die zichzelf of elkaar overvragen. Of vennoten die hun medewerkers overvragen. U wilt graag dat een medewerker nauwkeuriger werkt, of u verlangt van een mede-vennoot dat hij wat vaker naar netwerkbijeenkomsten gaat om daar nieuwe opdrachten binnen te halen. De praktijk leert echter dat dit niet gebeurt en u blijft er maar aan werken, en misschien ook wel op hopen, dat er toch nog een verandering optreedt. Wel, laat ik u uit de droom helpen. Dat gaat niet gebeuren. Het enige wat u kunt bereiken is dat iemand meer oog krijgt voor zijn eigen tekortkomingen en daarvoor ondersteuning vraagt aan collega's.

De zon schijnt, ik geniet: Van het uitzicht, de omgeving en de rust. Door te blijven trappen kom ik langzaam omhoog. Af en toe stop ik voor een slok water en neem de Drome Provençaal in ogenschouw. De huisjes en de auto’s in het dal worden steeds kleiner. Natuurlijk stop ik ook omdat ik even op adem wil komen, ik ben tenslotte niet meer de jongste. Het dorpje waar ik naar toe wil komt steeds dichterbij. Bij de fontein in zo’n typisch rustiek dorpje stop ik. Het water klatert en het lijkt wel of de tijd hier nooit verder gaat. Ik heb mijn doel voor vandaag bereikt en kan nu terug fietsen naar de camping alwaar een lekkere kop koffie op mij wacht. Niet ver van de fontein kronkelt een weggetje omhoog naar voor mij nog onbekend terrein. Ik stap op en volg de weg. In de verte scharrelt een boer tussen zijn wijnranken. Het is stil en ik geniet met volle teugen. Plotseling maakt de weg een scherpe bocht naar rechts, dat had ik niet verwacht. Ik stop want volgens mij moet ik toch echt meer naar links. Ik tuur en ontwaar links boven mij een rij bomen en struiken die keurig in het gelid staan, dat zou wel eens een weg kunnen zijn. Dan zie ik links een brug, korte tijd later volgt een zandpad en ik zet de stuurvering vast. Na tien minuten ben ik boven en sta op een onlangs nog geasfalteerde weg, mijn vermoeden van zo even was dus juist. Nog even doortrappen en dan ben ik boven.

Een betere moraal in het bankwezen bereik je niet met een bankierseed. Het is beter de zakenbankier, die zijn geld verdient met vaak risicovolle transacties, en de bankier die particulieren en het midden- en kleinbedrijf bedient, uit elkaar te halen.

Bij bankiers is er weinig belangstelling voor het onderwerp ethiek. Dit laat de geringe belangstelling voor de Comeniusleergang ‘Financiële Ethiek’ aan de Rijksuniversiteit Groningen zien, aldus het artikel ‘Fatsoenlijke bank, maar dan ook nette klanten’ (bijlage Zeven 7 juli). In het artikel wordt gesproken over ‘de bankier’. Maar over welke bankier hebben we het dan?

Staan de beste stuurlui inderdaad aan wal zoals Matthijs Pool onlangs betoogde op de website van De Accountant? Of is er iets anders aan de hand? Wat in ieder geval opvalt is dat, op een enkele uitzondering na, accountants in het openbare beroep nauwelijks reageren op geuite kritiek.

Naar de dieperliggende oorzaak daarvan blijft het voor een deel gissen. Zijn accountants bang om te reageren omdat ze vrezen aansprakelijk te worden gesteld? Weten accountants niet hoe ze moeten reageren, hebben ze het daarvoor te druk, of hoopt men dat de storm van kritiek vanzelf wel weer een keer gaat liggen?

Toen het bestuur van de NBA medio verleden jaar aankondigde dat alle openbare accountants verplicht op de cursus Professioneel Kritische Instelling moesten, waren de reacties niet mals. Veel accountants vonden het een overbodige cursus. Ze deden hun werk toch goed en professioneel kritisch waren ze heus wel. Accountants in het mkb gaven aan dat de PKI wellicht goed was voor accountants bij de Big4 maar gaven ook aan dat er in het mkb niet of nauwelijks schandalen voorkwamen. Was dat laatste ook niet het bewijs dat het allemaal best wel meeviel? Één ding was wel duidelijk: de verplichte training PKI kon niet op een warm onthaal rekenen.

Medio 2008 zat ik met Karin Kleingeld op een bankje in het Zwolse te filosoferen over de wijze waarop we ondernemend Nederland zouden kunnen faciliteren. We merkten dat veel MKB-ondernemers niet tevreden waren over de toegevoegde waarde van hun adviseurs. Tegelijkertijd wilden we ook niet onderneming nummer 9001 zijn die ging vertellen dat we het allemaal anders gingen doen. Maar dat we iets met innovatie en ondernemerschap wilden doen dat was wel duidelijk.

De auto die mij tot voor kort vervoerde was aan vervanging toe. Tenminste tot die conclusie was ik gekomen na ampele overwegingen. Het vervoermiddel was namelijk weer toe aan zijn APK, er stond ruim 210.000 kilometer op de teller, de distributieriem moest binnen niet al te lange tijd worden vervangen en zo waren er nog wel meer technische overwegingen te benoemen. De belangrijkste reden was echter de omstandigheid dat het gezinsleven zich in een stadium bevindt van verdere verzelfstandiging van de gezinsleden. Deze ontwikkeling leidt er toe dat de kans dat we nog met zijn allen in een auto moeten passen kleiner is dan 95%.

De afgelopen maanden heb ik een blogpauze genomen. Niet dat ik niets te melden had, maar ik wilde wat meer tijd nemen om te reflecteren. Daarnaast heb ik in de periode december 2011 - maart 2012 voor een drietal uitgevers het nodige geschreven zodat ik het ook wel even welletjes vond. Maar inmiddels begint het weer te kriebelen en hier dus weer een pennevrucht van mijn hand.

Het belang van co-creatie

Het onderwerp co-creatie staat meer en meer in de belangstelling. En niet zonder reden. Immers door het toepassen van co-creatie ben je als onderneming beter in staat om aan te sluiten bij de wensen van je klant en is de kans dat je diensten of producten in de markt zet waar niemand op zit te wachten een stuk minder groot.